Aneroïde scheepsbarometer — werking en aflezen

Een aneroïde scheepsbarometer is een meet-instrument dat luchtdruk omzet naar een afleesbare waarde — zonder kwik, zonder vloeistof. Voor zeilers, vissers en weer-liefhebbers blijft hij een onmisbaar instrument, ook in een tijd van smartphone-apps.

Wat betekent "aneroïde"?

"Aneroïde" komt uit het Grieks (a-neros) en betekent "zonder vloeistof". Dit in tegenstelling tot de oudere kwikbarometer, die een lange glazen buis met vloeibaar kwik gebruikte. De aneroïde uitvoering werd in 1843 uitgevonden door de Franse natuurkundige Lucien Vidi en heeft het kwik vrijwel volledig verdrongen — kompakter, transporteerbaarder en niet giftig.

Hoe werkt de aneroïde cel?

In het hart van elke aneroïde barometer zit een aneroïde cel: een ronde, flexibele metalen doos waaruit (deels) lucht is verwijderd. Deze cel wordt geconstrueerd zodat hij door buiten-luchtdruk samengeperst wordt:

• Bij hoge luchtdruk (mooi weer) — drukt lucht de cel iets dichter
• Bij lage luchtdruk (storm op komst) — zet de cel iets uit

Een fijn mechanisch hefboom-systeem vertaalt deze minimale beweging in een wijzer-uitslag op de schaal.

De schaal lezen

Een Nederlandse scheepsbarometer toont meestal twee schalen:

• millibar (mbar) of hectopascal (hPa) — internationaal de standaard, range typisch 950-1050 hPa
• millimeter kwik (mmHg) of inches — historische schaal, soms nog op klassieke barometers

Wijzerstanden:

• boven 1020 hPa — hoge druk, stabiel weer, weinig wolken
• 1010-1020 hPa — gemiddeld, geen sterke veranderingen
• onder 1000 hPa — lage druk, vaak bewolking, regen of storm
• onder 980 hPa — depressie of storm

Het belang van de tweede wijzer

Vrijwel elke goede scheepsbarometer heeft een tweede wijzer (vaste set-wijzer) die u handmatig instelt. Door deze ''s morgens op de actuele wijzerstand te zetten, ziet u ''s avonds direct het verschil — een visuele weergave van de luchtdruk-verandering. Dat verschil is informatiever dan de absolute waarde:

• Druk daalt snel — slechter weer op komst, mogelijk storm
• Druk stijgt — opklaring, zonniger weer
• Druk constant — weersituatie blijft stabiel

Kalibreren

Een aneroïde barometer werkt absoluut: de druk-meting is afhankelijk van de hoogte boven NAP. Op zeeniveau corrigeert een goed gekalibreerde barometer naar standaard 1013,25 hPa op een gemiddelde dag.

Kalibreer als volgt:

1. Raadpleeg het KNMI of een lokale weerstation voor de actuele zeeniveau-druk in uw gebied
2. Draai voorzichtig met een kleine schroevendraaier het schroefje aan de achterzijde tot de wijzer op de juiste waarde staat
3. Controleer een week later of de afwijking constant is gebleven

Beperkingen

Een aneroïde barometer is gevoelig voor:

• Hoogte-veranderingen — bij verhuizing of vaartochten in heuvelachtig gebied wijzigt de meting
• Stoten en schokken — de aneroïde cel is kwetsbaar voor harde klappen
• Temperatuur in geringe mate — top-modellen hebben temperatuurcompensatie ingebouwd

Onze collectie

Bekijk onze categorie scheepsbarometers voor klassieke messing modellen van Schatz 1881, Wempe, Weems & Plath, Altitude en Delite, plus moderne RVS-instrumenten van VION.

Veelgestelde vragen